“KIFOYATUN-NAHV FI ILMIL-E’ROB” QO‘LYOZMALARINING MATNIY-QIYOSIY TADQIQI

Abstract

Ushbu maqolada “Kifoyatun-nahv fi ilmil-e’rob” asarining turli qo‘lyozma nusxalarida (A, B, S, D, F, E) keltirilgan Qur’on oyatlari va hadis iqtiboslarining qiyosiy-tekstologik tahlili taqdim etilgan. Tadqiqot davomida “Al-Foil”, “Al-Izofa” va “Al-Muzori’” kabi turli boblarda grammatik qoidalarni asoslash uchun qo‘llanilgan dalillarning berilishida sezilarli matniy farqlar aniqlangan. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, ayrim qo‘lyozmalar (masalan, A nusxasi) muayyan qoidaga oid qisqa iqtiboslar bilan cheklangan bo‘lsa, boshqalari (masalan, S va F nusxalari) ma’no butunligini saqlash maqsadida muqaddas matnlarni to‘liqroq keltirgan. Muallif Az-Zamaxshariy, Ibn Hishom va Ibn Odil kabi olimlarning nufuzli sharhlariga tayanib, ushbu farqlarni oddiy kotib xatosi emas, balki ongli metodologik tanlov sifatida asoslaydi. Tadqiqot natijalari ushbu tafovutlar qo‘lyozmalarning ilmiy qiymatini oshirishini, pedagogik aniqlik va talqin chuqurligiga bo‘lgan turlicha yondashuvlarni aks ettirishini ko‘rsatadi. Ushbu ish matnshunoslik hamda arab tilshunosligi tarixi sohalariga munosib hissa bo‘lib qo‘shiladi.